advertentie
De huidige Omgevingsvisie 1.0, vastgesteld in september 2024, schiet al tekort. Projectleider Maxim Ruhr legde de vinger op de zere plek: te veel tegenstrijdigheden, te weinig duidelijkheid per gebied. Het gevolg? De gemeente moet elk nieuw initiatief ad hoc beoordelen.
Versie 2.0 moet daar een einde aan maken. Per gebied wordt glashelder: hier bouwen we woningen, daar houden we ruimte voor natuur, elders komt bedrijvigheid.
Keuzes doen pijn
Wethouder Pijnenburg vroeg de raadsleden uitdrukkelijk een "procesbril" op te zetten. De inhoudelijke beslissingen komen na de verkiezingen. Deze raad legt alleen de kaders vast.
Adviseur Peter Verhoeven van Antea Group waarschuwde: "Het gaat wel ergens zeer doen natuurlijk. Er is geen configuratie mogelijk die er niet toe leidt dat je geen negatieve effecten hebt." De raad moet straks bewust kiezen welke nadelen acceptabel zijn.
Die nadelen? Van aangetaste natuurkwaliteit tot slechte lucht en geluidsoverlast. Van vastlopende wegen tot overbelaste elektriciteitsnetten. Van hittestress tot wateroverlast. Vooral de kwetsbare Natura 2000-gebieden rond Valkenswaard maken objectieve onderbouwing met cijfers onmisbaar.
Drie scenario's
Drie denkrichtingen worden doorgerekend: versnelde verstedelijking (groei als motor), Beleef Valkenswaard (recreatie en landschap voorop) en Groen wonen (natuur als fundament). De raad schoof destijds een vierde ambitie naar voren: aansluiting bij de regionale schaalsprong. Waar die groei precies moet landen, is nog onduidelijk.
De 'lagenbenadering' geldt hierbij als leidraad: de ondergrond bepaalt wat erboven kan. Wethouder Pijnenburg: "Als nu een gebied heel nat is, dan zal dat over 15 jaar niet anders zijn."
De Lagenbenadering
Valkenswaard hanteert de lagenbenadering om te bepalen wat waar past. Het principe "water en bodem sturend" geldt als uitgangspunt: de fysieke eigenschappen van de ondergrond veranderen over vijftien jaar niet.
De visie stapelt drie lagen:
- Ondergrond: De basis - bodem en water, doorlatendheid en grondwaterpeil.
- Netwerken: Infrastructuur zoals wegen en rivieren, ondergrondse kabels en leidingen voor energie.
- Occupatie: Het feitelijke ruimtegebruik - wonen, werken, natuur, recreatie.
"Wie snapt dit nog?"
Niet iedereen was gerustgesteld. Een commissielid vreesde dat het proces onnavolgbaar wordt voor inwoners door de lawine aan regels en data. De angst: dat mensen straks denken "weet ik veel wat er gebeurt daar in het gemeentehuis".
Wethouder Pijnenburg gaf toe dat "alles korter kan", maar noemde dat ronduit onverstandig. Bij de schaarste aan ruimte en de groeidruk in de regio is grondig onderzoek het beste wapen om eindelijk concrete keuzes te maken. Verhoeven vulde aan: minder doen brengt het detailniveau terug naar visie 1.0. Het níét maken van een keuze is vaak slechter dan een weloverwogen keuze.
Ook de snelheid van externe partijen baarde zorgen. "Hoe gaan we om met organisaties, bedrijven die ons links of rechts om inhalen omdat die andere belangen hebben om snel iets te realiseren?" De mogelijke windturbines bij de Maastrichterweg dienden als voorbeeld. Pijnenburg stelde gerust: bij complexe dossiers kan de gemeente "in haar schoenen blijven staan" en wachten op de integrale visie. Zonder dat houvast wordt de gemeente kwetsbaarder voor externe druk.
En of de visie niet te rigide is voor een veranderende wereld? Ingebouwde monitoring en evaluatie moeten dat voorkomen.
Wat volgt?
April 2026: eerste participatieronde met inwoners. Mei: beeldvormende avond over de alternatieven. Najaar: tweede participatieronde. December 2026: ontwerpbesluit. Eerste kwartaal 2027: definitieve vaststelling.
De Drie Onderzoeksscenario's
Drie scenario's brengen de gevolgen van politieke keuzes objectief in beeld via het Omgevingseffectrapport (OER). Elk scenario past een specifiek motto toe op de hele gemeente om effecten op verkeer, stikstof en economie door te rekenen.
- Versneld verstedelijken in een maakbaar landschap: Wat gebeurt er als Valkenswaard volop inzet op groei en aansluit bij de regionale schaalsprong?
- Beleef Valkenswaard in een divers landschap: Focus op beleving, landschapsvariatie, recreatie en toerisme.
- Groen wonen in een robuust landschap: Natuur en een robuust groen systeem bepalen waar en hoe gewoond kan worden.
