Brainport raast door, en wij wonen in de slipstream

In de Kempen leven we in twee werkelijkheden tegelijk. De ene is die van dorpskernen, verenigingen en de eeuwige discussie over “het karakter van het dorp”. De andere is die van Brainport: internationale industrie, tekorten aan personeel, tekorten aan woningen, tekorten aan ruimte. En daar middenin dendert ASML als een locomotief door het landschap: niet als bedrijf op afstand, maar als factor die letterlijk bepaalt hoe druk het wordt op wegen, hoe hoog de huizenprijzen stijgen en hoe lang de rij is bij de huisarts.

Project Beethoven – miljarden aan investeringen van Rijk, provincie en regio – is het nette etiket op die storm van groei. Bedoeld om talent, infrastructuur en woningbouw bij elkaar te brengen, zodat het geen chaos wordt maar “regie”.  Dat klinkt verstandig. Alleen: regie is iets wat je achteraf vooral graag claimt. Voor bewoners voelt het eerder als: overal plannen, overal hekken, overal woorden, en ondertussen gewoon de vraag: kan mijn kind hier later nog wonen?

Wonen: het dossier dat families verdeelt en colleges sloopt

Wonen was ook in 2025 hét breekijzer. Niet omdat mensen per definitie tegen bouwen zijn, maar omdat bouwen hier zelden “gewoon bouwen” is. Het gaat om schaal. Om tempo. Om identiteit. En om vertrouwen in afspraken. In Eersel werd dat pijnlijk zichtbaar. Regionale afspraken over woningbouw kwamen onder druk te staan, aantallen gingen schuiven, en de spanning liep zo hoog op dat twee wethouders opstapten.  Dat is niet alleen politiek theater; dat zijn echte scheuren in een gemeenschap. Want op papier kun je eindeloos praten over “balans”, maar in een dorp vertaalt dat zich naar: wie komt erbij, waar komt die woning, wat doet dat met verkeer, met scholen, met rust? En vooral: wie luistert er echt? De provincie kijkt mee. Officieel geduldig, maar je voelt de ondertoon: afspraken zijn niet vrijblijvend.  En dat maakt 2026 nu al spannend, want die discussie is niet klaar. Die verschuift hooguit van raadszaal naar straat en terug.

Boeren: jaren in beleidstussentijd, met een erf als wachtkamer

Op het platteland bleef het gevoel hetzelfde: onzekerheid die maar doorloopt. Mest, stikstof, regelgeving, derogatie-afbouw, nieuwe maxima — en steeds weer het idee dat er pas duidelijkheid komt als je er zelf allang op stukgelopen bent. Landelijk is dat ook zichtbaar in de berichtgeving rond de mestregels richting 2026. Je kunt daar cynisch over worden. Veel mensen zijn dat ook. Niet omdat ze niet willen veranderen, maar omdat je geen toekomst bouwt op een stapel “misschien” en “we komen erop terug”. En alsof dat nog niet genoeg is, kwam die andere realiteit opnieuw langs: mest is niet alleen een landbouw- en milieudossier, het is óók een domein waar fraude en criminaliteit zich graag nestelen. Dat raakt niet alleen de sector, maar de hele omgeving. Want schade aan bodem en water is niet “een incident”; dat is een erfenis.

Defensie groeit mee: veiligheid kost ook ruimte, rust en stilte

En dan is er nog iets wat in 2025 steeds nadrukkelijker voelbaar werd, juist door de internationale onveiligheid: Defensie groeit. Niet alleen in budgetten of beleidsstukken, maar in echte aanwezigheid in de regio.Het meest tastbaar is de Nassau-Dietzkazerne in Budel/Cranendonck: het kabinet besloot dat Defensie daar terugkeert en dat het huidige gebruik als opvanglocatie voor asielzoekers op termijn stopt. De gemeente spreekt over een overgang die uiterlijk eind 2027 is afgerond; het COA communiceerde eerder dat er richting 2028 en daarna een fase van (samen)gebruik met Defensie wordt voorzien. Hoe precies: dat wordt nu uitgewerkt. Dat is zo’n dossier waar alles samenkomt: migratie, veiligheid, ruimte, draagvlak. En je voelt nu al dat dit in 2027 geen rustig bestuurlijk project wordt, maar een onderwerp dat doorwerkt tot aan de keukentafel. Daar bovenop komt de groei van oefeningen en vliegbewegingen. In de regio wordt gesproken over uitbreiding van laagvlieggebieden voor helikopters en meer oefenruimte, waarbij je de impact al snel merkt in stilte, natuurbeleving en simpelweg: je ramen dicht moeten doen omdat het anders trilt En Defensie werkt landelijk ook aan meer trainingsruimte en luchtruimindeling om beter te kunnen oefenen. Daar kun je principieel van alles van vinden, maar één ding is eerlijk: veiligheid is niet alleen een rekening in euro’s. Het is ook een rekening in leefcomfort. Meer oefeningen betekent: meer geluid. Meer beweging. Meer “het hoort erbij”. En de vraag die dan altijd terugkomt is: wie levert wat in, en wie beslist daarover?

Maart 2026: gemeenteraadsverkiezingen, dus extra dynamiek

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, komt in maart weer dat andere jaarlijks terugkerende fenomeen van drukte en belofte: verkiezingen. Op woensdag 18 maart 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. En iedereen die de Kempen een beetje kent, weet wat dat betekent: extra debatavonden, extra profilering, extra “nu gaan we het écht anders doen”, en soms ook extra kort lontje in dossiers die toch al gevoelig liggen. Wonen, groei, landbouw, veiligheid, opvang en draagvlak: het zijn precies de thema’s die zich goed lenen voor verkiezingsretoriek, maar slecht voor simpele oplossingen. Dat maakt het spannend. En eerlijk gezegd ook: vermoeiend, als je gewoon wilt dat er stabiel bestuur is en voorspelbaar beleid.

Wat blijft hangen van 2025?

Dat de Kempen steeds minder een “rustige streek” is waar ontwikkelingen langs je heen waaien. Wij zitten er middenin. We zijn heide én hightech. En nu ook steeds vaker: heide én defensie. En daarom is lokale journalistiek in zo’n jaar geen bijzaak of hobby van een paar enthousiastelingen. Het is een basisvoorziening. Omdat iemand moet blijven uitleggen wat er gebeurt, wie het beslist, wat het kost, wie er beter van wordt, en wie er vooral de last van draagt. Het nieuwsjaar is voorbij. 2026 staat klaar. De Kempen ook — met dezelfde vraag als vorig jaar, maar iets scherper: hoe houden we dit gebied leefbaar, terwijl alles eromheen harder, groter en onrustiger wordt?