Nachtmerrie

De kwestie bij scholengemeennschap Were Di Valkenswaard raakt daarom aan de kern van het onderwijs. Een docent draagt verantwoordelijkheid voor leerlingen. Daar past geen relatie bij waarin die professionele grens wordt overschreden. ‘Maar het was met wederzijdse toestemming’ is geen afdoende verweer. De verantwoordelijkheid om die grens te bewaken ligt bij de docent.

Intussen draait in het dorp de roddelmachine op volle toeren. Namen gaan rond, ook van mensen die er niets mee te maken hebben. Op sociale media is de Romeinse arena alweer geopend. De straffen worden uitgedeeld voordat de meeste deelnemers precies weten wat er is gebeurd. Wie daarbij ten onrechte wordt meegesleurd, moet zelf maar zien hoe hij zijn naam weer schoon krijgt.

Juist daarom is zorgvuldig onderzoek zo belangrijk. Een leerling die iets meldt, moet erop kunnen vertrouwen dat er wordt geluisterd en gehandeld. En een docent tegen wie een beschuldiging wordt geuit, moet erop kunnen vertrouwen dat de uitkomst niet vooraf vaststaat.

Ik werk inmiddels ruim twintig jaar in het onderwijs. Ook onder collega’s komt die angst weleens ter sprake. Het zal je maar overkomen dat je wordt beschuldigd van iets wat je niet hebt gedaan. Je staat onmiddellijk met vijf-nul achter. Een schorsing, een onderzoek, weken of maanden onzekerheid. Ondertussen hebben anderen hun oordeel al klaar.

Een tijd geleden sprak ik een onderwijscollega die vertelde zo’n periode te hebben doorgemaakt. Over de afkeurende blikken. De afstand die collega’s hielden. Ouders die hem wel even in elkaar zouden ‘trappen’. Volgens zijn relaas werd hij uiteindelijk van blaam gezuiverd. Maar daarmee waren het wantrouwen en de angst niet verdwenen. Een reputatie herstellen duurt langer dan een gerucht verspreiden.

Dat is geen reden om een melding minder serieus te nemen. Het is een reden om zorgvuldig om te gaan met iedereen die erbij betrokken is. Uitzoeken wat er is gebeurd, betrokkenen beschermen en duidelijk zijn over wat wel en nog niet vaststaat. Ook wanneer de buitenwereld onmiddellijk een naam en een oordeel verlangt.

In mijn eigen werk voer ik gevoelige studentengesprekken vaak in een open ruimte, waar anderen ons kunnen zien zonder alles te kunnen horen. Dat geeft duidelijkheid. Tegelijk wil ik een docent blijven bij wie een student durft binnen te lopen. Want achter gedrag dat in de klas lastig of onverschillig lijkt, gaat soms een verhaal schuil waar je stil van wordt.

Ook na twintig jaar raken die verhalen mij. Leerlingen die thuis nauwelijks steun krijgen. Jongeren die met angst of geweld te maken hebben en toch proberen hun opleiding vol te houden. Je kunt als docent niet alles oplossen. Je kunt wel luisteren, hulp inschakelen en betrouwbaar zijn. Juist wanneer een leerling kwetsbaar is, moet die op jouw professionele grenzen kunnen rekenen.

Daarom is er geen plek voor docenten die hun macht misbruiken. En evenmin voor een publieke jacht waarbij geruchten voldoende zijn om iemand te beschadigen.

Een leerling moet veilig kunnen vertellen wat er is gebeurd. Een docent moet kunnen rekenen op een eerlijk onderzoek. En wie als docent een grens moet bewaken, kan die verantwoordelijkheid nooit bij de leerling neerleggen.