RTV Horizon

De raad moet in december kiezen tussen twee voorkeursscenario's: woningbouw of een nieuw steendrukmuseum op het terrein. Opvallend: een scenario waarbij het park gewoon park blijft, staat niet op de shortlist. En dat terwijl uit participatie blijkt dat meer dan 70% van de bevolking juist de voorkeur geeft aan een rustig, onbebouwd park.

Deze discrepantie zorgde voor frustratie bij veel insprekers. Een van hen noemde het proces daarom schijnparticipatie. Ook een andere inspreker uitte zijn ongenoegen: de wens van de grote meerderheid dreigt genegeerd te worden.

De projectleiding verdedigde de keuze: de opdracht was om alle scenario's te onderzoeken, niet om een populariteitswedstrijd te houden. De projectleiding erkende wel dat er een "discrepantie" bestaat tussen wat inwoners willen (park) en wat de ontwerpschetsen laten zien. Die schetsen houden ook rekening met andere behoeften, zoals de acute nood aan huisartsenzorg.

Omwonenden: behoud het groen

De meeste omwonenden pleitten hartstochtelijk voor behoud van het park als groene long. Een bewoner waarschuwde dat een groot deel van de beoogde bouwlocatie A niet eens binnen het voormalige LTS-terrein valt, maar binnen het historische Centrumpark. Daar gold sinds 2013 juist een bouwverbod vanwege de groene en recreatieve waarde. Bebouwing zou leiden tot de kap van tientallen waardevolle bomen.

Een andere inspreker benadrukte de unieke waarde van het park voor 7700 omwonenden. Ze wees op de cultuurhistorische laag met het oude kerkhof en mortuarium, en noemde een inwonersenquête uit 2023: 74% van de Valkenswaarders vindt behoud van openbaar groen belangrijker dan nieuwe woningen.

"Bebouwen is opwarmen," stelde een inspreker, verwijzend naar de gevolgen voor hittestress in de omgeving.

Tegengeluid: woningnood is ook urgent

Aan de andere kant stond de schrijnende woningnood. Namens Woningbelang legde een vertegenwoordiger de urgentie uit: de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning is meer dan elf jaar. Met een tekort van ruim 180 sociale huurwoningen tot 2030 is de LTS-locatie "essentieel" om op korte termijn betaalbare woningen te realiseren. Op vragen van Raadslid Van den Berg over hoe snel de wachttijd zou verkorten, antwoordde Woningbelang dat niet bouwen de wachttijden alleen maar zou verlengen.

Steendrukmuseum: grote kansen

Het Steendrukmuseum, dat op zoek is naar een nieuwe locatie, ziet grote kansen op het terrein. De directeur schetste een ambitieus toekomstbeeld: een regionaal icoon met 40.000 bezoekers per jaar, goed voor 2,5 miljoen euro economische bijdrage aan Valkenswaard. De financiering lijkt op orde, mede dankzij een "zeer substantiële bijdrage" en een driejarige samenwerking met ASML.

De bestuurssecretaris van het Steendrukmuseum presenteerde een concept van een museum van circa 3000 vierkante meter, dat past binnen het LTS-terrein met behoud van bestaande bomen.

Ook de huisartsenzorg meldde zich dringend. Een vertegenwoordiger van huisartsenorganisatie POZOB vertelde dat zeven van de tien praktijken een patiëntenstop hebben. Hij vroeg de raad expliciet om ruimte te reserveren voor eerstelijnszorg in de plannen, bijvoorbeeld in de plint van nieuwe bebouwing.

Kritische vragen

Het debat leverde stevige vragen op over hoe de voorkeursscenario's tot stand kwamen. Raadslid Weyers (PvdA) vroeg waarom het Steendrukmuseum als voorkeursscenario werd voorgesteld, terwijl het in de beoordelingsmatrix verschillende negatieve scores kreeg.

Wethouder Bots noemde dit een bewuste politieke keuze. Raadslid Timmer (D66) vond de inschatting in de beoordelingsmatrix subjectief. De projectleiding hield vol dat de weging is gebaseerd op concrete doelen uit de Omgevingsvisie, beoordeeld door een projectteam van experts.

De uiteindelijke keuze is een politieke afweging van de raad. De spanning blijft dus voorlopig aanwezig. Wordt het  woningbouw, cultuur, of toch een combinatie? In december valt de eerste beslissing.

27 november: oordeelsvormende vergadering raadsvcommissie.

11 december: besluit over de twee voorkeursscenario's .

Eerste kwartaal 2026: business case Steendrukmuseum verwacht .

Tweede kwartaal 2026: college doet voorstel om van twee naar één definitief scenario te gaan .

En in het derde kwartaal  2026 wordt het gekozen scenario nader uitgewerkt .

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met het European Journalism Fund.