Drie scenario's, één richting

De gemeente presenteert drie scenario's: 1500, 3000 of 5000 woningen. Opvallend: volgens de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant is minimaal 3000 woningen nodig om een 'Knoop' levensvatbaar te maken. Het laagste scenario valt daar ver onder, maar wordt gepresenteerd als "minimumscenario om het voorzieningenniveau een sprong te laten maken". De boodschap is duidelijk: groei komt er, de vraag is alleen hoeveel.

Bovendien staat vast dat Maarheeze sowieso als 'Brainporthub' ontwikkeld wordt – met uitbreiding van de stationsparking van 250 naar 800 plaatsen. Ook zonder de komst van 'de Knoop' gaat die ontwikkeling door.

Participatie zonder bindende stem

Het project is geclassificeerd als Type 3B: inwoners mogen meepraten en de gemeente hecht naar eigen zeggen groot belang aan hun mening, maar de inspraak is niet bindend. De raad beslist uiteindelijk zelf. De gemeente benadrukt dat ze wil uitleggen waarom bepaalde keuzes noodzakelijk zijn, met name over OV-voorzieningen en bereikbaarheid.

De participatie richt zich op inwoners(groepen), verenigingen, stichtingen en ondernemers uit Maarheeze en Cranendonck. De gemeente wil een evenwichtige afspiegeling en betrekt daarom ook jongeren via jongerenwerk, verenigingen en scholen.

Toch voelt inwonersgroep Mooi Mares – nota bene voorstander van woningbouw – zich buitenspel gezet. Zij waren niet betrokken bij het opstellen van de scenario's en vinden dat ze "niet gehoord" worden. De gemeente schrijft daarover dat ze net als iedereen hun inbreng kunnen delen tijdens de bijeenkomst.

De gemeente onderzoekt het draagvlak via een online raadpleging (6-27 november) en een bijeenkomst op 17 november. Opvallend: er worden AI-profielen ingezet om de behoefte van toekomstige bewoners in kaart te brengen. 

Raadsleden: luisteren, niet ingrijpen

Opmerkelijk is de vraag aan de raadsleden: ze worden gevraagd als 'luisterend oor' aanwezig te zijn, maar het college stelt het "op prijs als er geen politieke inmenging plaatsvindt" tijdens de participatieavonden. Op 27 januari 2026 krijgt de raad een beeldvormende sessie waarin vragen gesteld mogen worden. Daarna beslist de raad wat er met de 'bouwstenen' uit de participatie gebeurt. Of niet: ze kunnen de besluitvorming ook doorschuiven naar de nieuwe raad na de verkiezingen.

Hier is een korte tijdlijn van de belangrijkste data en gebeurtenissen in het Knoop Maarheeze proces, gebaseerd op de raadsinformatiebrief van 21 oktober 2025:
6 november t/m 27 november 2025: Online raadpleging, gericht op inwoners van Maarheeze en geïnteresseerden breed. 
17 november 2025 Fysieke raadpleging (participatie-event), specifiek gericht op de inwoners van Maarheeze.
17 december 2025 Terugkoppeling aan inwoners van Cranendonck en geïnteresseerden over de opbrengsten van de participatie.
27 januari 2026 Separate, beeldvormende bijeenkomst met de gemeenteraad, waarin de opbrengsten van de participatie worden gepresenteerd en vragen gesteld kunnen worden.

Wat zijn AI persona's?
Voor dit onderzoek zijn AI-persona's ontwikkeld op basis van BSR-leefstijlprofielen om de behoeften van (toekomstige) bewoners van Maarheeze in kaart te brengen. Deze AI-persona's – vroeger 'gewoon profielen' genoemd – vertegenwoordigen zes verschillende leefstijlen en geven inzicht in waarden, gedrag en interesses van bewoners. Ze helpen bepalen welke woningen, voorzieningen en buurtinrichting nodig zijn.
BSR deelt Nederlanders in op basis van drijfveren, waarden en psychologische kenmerken. Deze methode wordt al meer dan 30 jaar gebruikt door gemeenten en organisaties om doelgroepen gerichter te bereiken. De onderverdeling werkt tot op postcodeniveau.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met het European Journalism Fund.