De wethouderscarrousel
Er was een tijd dat een wethouder uit een andere gemeente niet kon. Lokale politiek hoorde lokaal te zijn. Je kende de dorpsstraat, wist waar de pijn zat, had de voetbalclub bezocht, kende de ondernemer die al twintig jaar ruzie heeft met de gemeente over die ene uitrit. Het bestuur kwam van binnenuit. Ons kent ons. Maar anno 2026 lijkt Zuidoost-Brabant soms meer op een bestuurlijke transfermarkt dan op lokaal bestuur.
Wethouders schuiven door alsof het trainers in het betaald voetbal zijn. Vandaag Bergeijk, morgen Reusel, volgende halte Valkenswaard of Nuenen. De ene gemeente noemt het “ervaring”, de andere inwoner noemt het gewoon een wethouderscarrousel. En eerlijk is eerlijk: ik snap beide kanten.
Want laten we vooral stoppen met de romantiek dat iedere gemeente automatisch een rij briljante bestuurders klaar heeft staan. Dat is gewoon niet waar. Gemeentepolitiek is veel zwaarder geworden, complexer, juridischer en meedogenlozer. Je dealt met woningbouwdossiers van honderden miljoenen, stikstofproblemen, opvangvraagstukken, verkeersdrukte en een samenleving die bij ieder besluit direct klaarstaat op Facebook met fakkels en hooivorken. Dan is de vraag legitiem: wat heeft een gemeente liever? Een lokale onbekende die toevallig binnen de partij beschikbaar is, of een ervaren bestuurder die het klappen van de zweep kent?
Dat is precies de ongemakkelijke discussie die nu overal speelt. In Valkenswaard leveren VVD en D66 allebei een externe wethouder, terwijl beide partijen slechts één zetel hebben. Dat wringt bij sommige inwoners. Want hoe representatief is dat nog? Je stemt lokaal, maar krijgt iemand van buiten. Tegelijkertijd moet je ook durven erkennen dat ervaring iets waard is. Zeker in gemeenten waar de bestuurlijke druk enorm is geworden.
Het alternatief is namelijk soms nog pijnlijker: een compromis-kandidaat neerzetten omdat hij toevallig uit het eigen dorp komt. Iemand die aardig is, zichtbaar bij de carnavalsoptocht, maar inhoudelijk verdrinkt zodra een ingewikkeld dossier op tafel komt. Daar heeft uiteindelijk niemand iets aan. De inwoner niet. De ambtenaren niet. En de raad al helemaal niet. En toch zit er wel degelijk een gevaar in deze bestuurlijke rondreizende circusact. Want een wethouder die vandaag hier zit en morgen daar, loopt het risico een soort interim-manager van de democratie te worden. Niet geworteld. Niet echt verbonden. Meer bestuurder dan volksvertegenwoordiger. Een passerende professional die een dossier afhandelt en weer doorgaat naar de volgende gemeente waar een vacature vrijkomt.
En daar begint het vertrouwen van inwoners te schuren. Want inwoners willen niet alleen een bestuurder met kennis. Ze willen iemand die begrijpt waarom een bepaald kruispunt al twintig jaar frustratie oproept. Waarom dat gemeenschapshuis gevoelig ligt. Waarom een wijk boos is. Lokale politiek gaat niet alleen over ambtelijke notities en bestuurskracht, maar ook over gevoel, historie en binding.
Het probleem zit dus niet per definitie in externe wethouders. Het probleem ontstaat pas wanneer politieke partijen zelf geen mensen meer opleiden. Wanneer afdelingen zo klein zijn geworden dat er nauwelijks nog bestuurlijk talent doorgroeit. Dan krijg je vanzelf dezelfde namen die door de regio trekken als een bestuurlijke roadshow. En misschien moeten gemeenteraden daar eens de echte vraag stellen: bouwen wij nog aan eigen politiek talent, of huren we simpelweg ervaring in omdat het makkelijker is?
Want uiteindelijk is ervaring waardevol. Soms zelfs noodzakelijk. Maar lokaal bestuur zonder lokale wortels wordt op termijn technocratisch bestuur. En daar raakt de democratie langzaam haar ziel kwijt en de burgers.
