Op papier is het allemaal prachtig. Gebiedsakkoord. Natuurcompensatie. Beekdalen hersteld. Faunapassages. Iedereen heeft er zijn paraaf onder gezet: provincie, gemeenten, natuurclubs, landbouw, werkgevers, actiegroepen. Maar in de kern is er één cruciale keuze gemaakt: het mocht geen echte doorgaande hoofdroute worden. Geen 2x2-baans weg, geen 100 km/uur, geen stevige noord-zuidas die het internationale verkeer kan slikken. En dus rijden we nu met Brainport-ambities over een 1x2-weg van 80 km/uur, veel te smal, met zompige bermen waar je auto in wegzakt als je maar een beetje uitwijkt.

Iedereen wilde iets anders. De provincie geen snelweg. De natuurorganisaties geen dikke asfaltstreep door hun kaarten. De dorpen geen vrachtwagens meer door de kern. De landbouw geen afgesloten percelen. De bewoners geen extra geluid. Dus kwam er een soort bestuurlijk Twaalfprovinciënkaas: van alles een plukje, maar nergens echt genoeg. Het resultaat is een corridor in naam, en een flessenhals in de praktijk. En dan hebben we het nog niet over de veiligheid. Omdat er maar één rijbaan is, ligt alles meteen stil als er iets gebeurt. Een kop-staartbotsing, een slippertje, een auto met pech: de hele route staat vast. Uitwijken is nauwelijks mogelijk; de berm is eerder moeras dan veiligheidszone. Een klein incident is genoeg voor een verkeersinfarct.

Ondertussen kijken de Belgen vooruit. Bij Houthalen-Helchteren wordt de weg gemoderniseerd, er komen ondertunnelingen, de doorstroming wordt verbeterd. Die route richting Nederland wordt alleen maar aantrekkelijker. De kraan gaat verder open, maar aan onze kant hebben we bewust een nauwe hals aangelegd. Dat is bestuurlijk misschien “gebalanceerd”, maar verkeer houdt niet van balans, verkeer wil ruimte.

De PVV-fractie in Provinciale Staten heeft in ieder geval geprobeerd de provincie wakker te schudden: denk nu na over wat er gebeurt als deze weg echt ramvast komt te staan. Niet achteraf verbaasd doen als de filekilometers exploderen, maar nu kijken naar verkeerstoename, Brainport-groei en Belgische investeringen. Regeren is vooruitzien, niet achteroverleunen met een stapel oude verkeersmodellen en de mantra “we verwachten dat het meevalt”.

Niemand verlangt terug naar de oude situatie, met vrachtwagens en files dwars door Valkenswaard en Aalst/Waalre. Maar het is een valse keuze om te doen alsof dit de enige optie was: óf dorpskernen kapotrijden, óf een magere karrespoorvariant van een doorgaande weg. We hebben bewust gekozen voor een minimale weg met maximale goede bedoelingen. En nu zitten we vast in onze eigen braafheid.

De eerlijkste stap zou zijn om het gewoon hardop te zeggen: de N69 voldoet niet. Niet aan de functie die hij had moeten hebben, niet aan de groei van de regio, niet aan de dagelijkse praktijk op de weg. Dat betekent opnieuw rekenen, opnieuw kijken naar capaciteit, veiligheid en mogelijke verbeteringen. Dat betekent misschien ook heilige huisjes omver duwen: ja, er komt meer verkeer dan toen u het plan tekende. Ja, Brainport groeit harder dan het MER ooit aannam. Ja, de Belgische aanpassingen veranderen het spel.

De N69 is nu vooral een monument voor goede bedoelingen en bestuurlijke harmonie. Iedereen heeft netjes meegedaan. Iedereen kan vertellen wat hij binnengehaald heeft aan voorwaarden, natuur, inpassing, gebiedsimpuls. Alleen de dagelijkse weggebruiker houdt er vooral tijdverlies, ergernis en een verhoogd risico aan over. Misschien is het tijd om één compromis minder te sluiten en één duidelijke keuze méér. Liever een weg die echt werkt, dan nog tien jaar braaf in de rij over een betonnen karrespoor. Die ons vooral herinnert aan hoe teveel polderen en compromissen problemen nog groter heeft gemaakt.